De planeten van het zonnestelsel
Het zonnestelsel bestaat uit de Zon en alle hemellichamen die door haar zwaartekracht bij elkaar worden gehouden. De acht planeten draaien in banen om de Zon. Sommige zijn kleine, rotsachtige werelden; andere zijn enorme planeten met diepe atmosferen en ringen. Van de hete binnenste planeten tot de verre, ijzige werelden: elke planeet heeft unieke eigenschappen.
De acht planeten op een rij
Vanaf de Zon staan de planeten in deze volgorde: Mercurius, Venus, Aarde, Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus. De eerste vier zijn rotsachtige planeten. Jupiter en Saturnus zijn gasreuzen, terwijl Uranus en Neptunus meestal ijsreuzen worden genoemd.
De rotsachtige planeten
Mercurius
Mercurius is de kleinste planeet en staat het dichtst bij de Zon. De planeet heeft een oppervlak vol kraters en vrijwel geen atmosfeer om warmte vast te houden. Daardoor zijn de temperatuurverschillen er enorm: overdag kan het oppervlak zeer heet worden, terwijl het ’s nachts sterk afkoelt.
Venus
Venus is ongeveer even groot als de Aarde, maar de omstandigheden zijn heel anders. Een dichte atmosfeer, vooral bestaande uit koolstofdioxide, houdt warmte vast. Daardoor is Venus de heetste planeet van het zonnestelsel. De wolken in de atmosfeer bestaan voornamelijk uit zwavelzuurdruppeltjes.
De Aarde
De Aarde is de enige planeet waarvan we zeker weten dat er leven voorkomt. Vloeibaar water, een beschermende atmosfeer en temperaturen die geschikt zijn voor leven maken onze planeet bijzonder. De Aarde heeft één natuurlijke satelliet: de Maan.
Mars
Mars wordt ook wel de rode planeet genoemd, vanwege het ijzeroxide in het oppervlak. Het is een koude, droge wereld met vulkanen, diepe valleien en poolkappen van water- en koolstofdioxide-ijs. Wetenschappers onderzoeken Mars met satellieten, landers en rovers om meer te weten te komen over de geschiedenis van de planeet en de mogelijkheid dat er ooit microbieel leven is geweest.
De reuzenplaneten
Jupiter
Jupiter is de grootste planeet van het zonnestelsel. Het is een gasreus zonder vast oppervlak waar je op kunt staan. In de atmosfeer liggen wolkenbanden en grote stormen, waaronder de beroemde Grote Rode Vlek. Jupiter heeft veel manen; enkele daarvan, zoals Europa en Ganymedes, zijn belangrijke doelen voor ruimteonderzoek.
Saturnus
Saturnus is vooral bekend om zijn opvallende ringen. Die bestaan uit talloze stukken ijs en gesteente, van kleine deeltjes tot grotere brokken. Net als Jupiter is Saturnus een gasreus. De planeet heeft ook een uitgebreid stelsel van manen, waaronder Titan, een wereld met meren en rivieren van vloeibaar methaan en ethaan.
Uranus
Uranus is een ijsreus met een blauwgroene kleur, veroorzaakt door methaan in de atmosfeer. De planeet draait sterk gekanteld om zijn as, waardoor hij als het ware op zijn zij rolt. Uranus heeft ringen en tientallen bekende manen en bevindt zich op grote afstand van de Zon.
Neptunus
Neptunus is de verste planeet van de Zon. Ook deze planeet is een ijsreus en heeft een diepe, koude atmosfeer. Er waaien er extreem krachtige winden. Neptunus heeft een dun ringenstelsel en een grote maan, Triton, die in een bijzondere baan rond de planeet beweegt.
Wat maakt iets een planeet?
Volgens de internationale astronomische definitie draait een planeet om de Zon, is hij door zijn eigen zwaartekracht ongeveer bolvormig geworden en heeft hij zijn baanomgeving grotendeels vrijgemaakt van andere grote objecten. Pluto voldoet niet aan dat laatste criterium en wordt daarom sinds 2006 geclassificeerd als dwergplaneet. Ook Ceres, Haumea, Makemake en Eris behoren tot de bekende dwergplaneten.
Hoe bestuderen we de planeten?
Planeten worden onderzocht met telescopen op Aarde en in de ruimte, maar ook met ruimtevaartuigen die langs planeten vliegen of eromheen draaien. Landers en rovers kunnen metingen doen op het oppervlak. Dankzij deze missies leren wetenschappers meer over de atmosfeer, het binnenste, de manen en de ontstaansgeschiedenis van de planeten.
Een zonnestelsel vol verschillen
De planeten van het zonnestelsel laten zien hoe uiteenlopend werelden kunnen zijn. Van de kleine, kraterachtige Mercurius tot de enorme gasreus Jupiter en de verre ijsreus Neptunus: iedere planeet biedt nieuwe aanwijzingen over het ontstaan en de ontwikkeling van ons zonnestelsel. En met nieuwe waarnemingen en ruimtemissies blijft onze kennis groeien.
5 weetjes over de planeten in ons zonnestelsel
- De zon is een ster, geen planeet.
- Mercurius staat het dichtst bij de zon.
- Jupiter is de grootste planeet.
- Aarde is de enige bekende planeet met leven.
- Neptunus staat het verst van de zon.
De zon is een ster, geen planeet.
De zon is een ster en geen planeet. Ze geeft zelf licht en warmte af en vormt het middelpunt van ons zonnestelsel. De acht planeten, waaronder de Aarde, draaien om de zon en weerkaatsen haar licht.
Mercurius staat het dichtst bij de zon.
Mercurius staat het dichtst bij de Zon en maakt daardoor in slechts 88 aardse dagen een volledige omloop. Toch is het niet de heetste planeet: doordat Mercurius bijna geen atmosfeer heeft om warmte vast te houden, kan het oppervlak overdag gloeiend heet worden en ’s nachts juist sterk afkoelen.
Jupiter is de grootste planeet.
Jupiter is de grootste planeet van ons zonnestelsel: hij is zo enorm dat er meer dan duizend aardes in zouden passen. Deze gasreus heeft geen vast oppervlak en staat bekend om zijn kleurrijke wolkenbanden en de Grote Rode Vlek, een gigantische storm die al eeuwen woedt. Ook heeft Jupiter tientallen manen, waaronder Europa, waar mogelijk een oceaan onder het ijzige oppervlak schuilgaat.
Aarde is de enige bekende planeet met leven.
De Aarde is de enige planeet waarvan we tot nu toe weten dat er leven voorkomt. Dat is mogelijk dankzij een bijzondere combinatie van omstandigheden: er is vloeibaar water aan het oppervlak, de atmosfeer helpt de temperatuur stabiel te houden en beschermt tegen schadelijke straling, en de planeet bevindt zich op een geschikte afstand van de Zon. Wetenschappers onderzoeken andere werelden, zoals Mars en de ijzige manen van Jupiter en Saturnus, om te ontdekken of er ergens anders in het zonnestelsel ook leven kan bestaan.
Neptunus staat het verst van de zon.
Neptunus is de achtste en verste planeet van de Zon. Deze koude, blauwgekleurde ijsreus staat gemiddeld ongeveer 4,5 miljard kilometer van de Zon en doet er bijna 165 aardse jaren over om één rondje te voltooien. Ondanks die enorme afstand is Neptunus een dynamische wereld, met krachtige winden en een dun stelsel van ringen.
Tags: aarde, atmosfeer, dwergplaneten, gasreuzen, ijsreuzen, jupiter, landers, manen, mars, mercurius, neptunus, planeetvorming, planeten, planeten zonnestelsel, pluto, ringen, rotsachtige planeten, rovers, ruimtemissies, ruimteonderzoek, ruimtevaartuigen, saturnus, telescopen, uranus, venus, zon, zonnestelsel, zwaartekracht